2 BATX. ERREPUBLIKA ESPAINIAN

ERREPUBLIKA ESPAINIAN (1931-36)
1.ERREPUBLIKA EZARTZEA
1931ko hauteskundeetan>Alderdi errepublikarra garaile. II Errepublika aldarrikatu Eibarren. Alfontso Xlll herbesteratzeko negoziazioak egin, honela amaitu Monarkiaren garaia.
1930ean erregimen monarkikoaren kontra Donostiako Hitzarmena sinatu. Monarkiatik Errepublikarako trantsizioa modu baketsuan eta sistema polítiko berriak>herrialdeak zuen egoera sozial eta polítiko larriari irtenbidea eman itxaropena..
1.1 Behin-behineko gobernua
Behin-behineko gobernua osatu. Niceto Alcala Zamora buru. Koalizio errepublikar sozialisteko kideak ziren
1.2 Lehenengo ekimen erreformistak
Behin-behineko gobernuak erregimen berria bermatzeko oinarrizko jotzen zituen neurriak jarri abian.
a)Erreforma militarra
Armadak zuen nagusitasuna ezegonkortasuna Ekar zezakeen beldur ziren errepublikarrak.>armada eraberritzeko neurriak hartu Azañak. Indar armatuak aginpide zibilaren mende jarri eta ofizialen kopurua murriztu. Hiriko polizia taldea-ERASOKO GUARDIA-sortu.
b)Nekazaritzaren erreforma
Espainia herrialde nekazaria zen. Hauek, eskuineko alderdietan elkartuta zeuden. 1929ko munduko ekonomia krisiaren eragina sumatu hasia zen ESP eta HEGO E.H eta gora egin langabeziak. Nekazaritzaren erreforma sustatzeko zenbait dekretu eman zituzten 1931 dekretuari aurka lurjabeek. Langabezia gero eta handiagoari irtenbidea eman nahi baina ez onartu 1932 arte.
c) Erlijioaren auzia
·Elizaren aginpidea mugatua
-Azañak murriztu Eliza hainbat esparrutan zuen eragina. Eta hainbat lege aldarrikatu:
-ezkontza zibila eta dibortzioa onartzen zuena, erlijioaren nahitaezko irakaskuntza bertanbehera utzi eta jesuiten ordena desegiteko.
-Neurri horien kontrako erreakzioaren burua Pedro Segura. Erregimen berriaren kontrako eta monarkiaren eta erlijioaren aldeko. Sutu egin zituen elizaren kontrakoak. – Komentu eta Eliza erre. – Azkenean herrialdetik egotzi.
d) Kataluniako autonomiaren auzia
· Kataluniako Ezker Errepublikanoak irabazi 1931. hauteskundeak.
· Donostiako Hitzarmenean, apirilean,ERCko buruzagi Maciak Kataluniako Errepublika aldarrikatu. Espainiako Errepublikaren barruan.
- Maciak Katalunia Espainiako Errepublikan sartzea onartu zuen.
·Behin behineko gobernua dekretu bat eman 1931:Generalitata berriro indarrean jartzeko.
Estatutuaren aurre proiektua idatzi.NURIAKO ESTATUTU izenekoa. –> Gorteek onespena eman nahi.

e) Euskal autonomiaren auzia
·Euskal Estatutua Jose Antonio Aguirre eratu.
·EAJ 1931 eusko ikaskuntzak Batzorde bat eratu. Euskal probintzietarako eta Nafarroarako autonomía proiektu bat idazteko.
-EAJ Askatasuna nahi zuen Erlijioaren auzian.Baina onartu.
· 1931. Euskal abertzaleek Batzarra Lizarran.
- Lizarrako Estatutua onartu. Eliza-estatua arteko harremanetan zuen autonomiari eta Vatikanorekin Konkordatua nazio askapenaren aldeko adierazpena.
· Lehen hautesk. Euskal-nafar koalizioak irabazi.
·Lizarrako Estatutua 1931ko irailean aurkeztu zuten Gorteetan, baina ez zen aurrera atera, Erlijioaren auzian konstituzioarekin bat ez zetorrelako.
· Azañak erreforma proposatu
· EAJ sektore aurrerazaleena indarra hart. Errepublikazale, katalanen eta sozialistengana hurbildu.
3.Prozesu konstituziogilea
a) Gorte Konstituziogileak
·1931ko hauteskundeetan gehiengoa eskuratu errepublikar ezkertiarrek eta sozialistek. Hego E.H eskuineko alderdiak irabazi , EAJ buru.
·Gorte Konstituziogileek parlamentu batzorde bat sortu, Konstituzioa prestatzeko.
b) 1931ko Konstituzioa
· Beste eskubideen artean izaera bereziko autonomia eskualdeak aitortzeko oinarriak jarri.
·Konstituzio ezkertiarra .
·Errepublika : langileen elkartea, demokratikoa, aurrerakoia eta dezentralizatua. Eskualde autonomiaduna. Erlijio ofizialik gabea. Sufragio unibertsala ( emakumeak ere ) autonomía eskualdeak.
· Kataluniak 1932. Estatutua lortu. Eskubide indibidualak eta politikoak : legea, herriaren borondatearen adierazpen bide, Espaina Zuzenbide Estatu, erlijio askatasuna eta jabetza pribatu indibiduala mugatzea.
· Parlamentu erregimena ezarri : herriaren burujabetza Gorteen edo Parlamentuaren esku gelditu. Parlamentuak aginpide legegilea.
2.BIURTEKO ERREFORMISTA
· Azañaren gobernua, ezkerreko indar errepublikarrak, sozialistak eta nazionalistak biltzen zituena.
- 1931tik 1933ra erreforma egitasmo zabala. Behin behineko gobernuak proposatua jarraituz.
- Arazoak konpontzea eta demokraziaren, laikotasunaren eta kulturaren balioak sustatzea zen helburua.

2.1 Nekazaritzaren erreforma
· Nekazaritzaren Erreformarako Oinarrien Legea: Kontserbadoreen oposizioaren ondorioz eta errepublikarrek formula moderatuak erabili nahi zituztelako.
- Ezerezean gelditzekotan egon zen. Baina Sanjurjo matxinadaren krisiari esker 1932 erreformarako egitasmoa idatzi eta eztabaida egin zuten.
· Proiektuaren puntu nagusiak : latifundioei soilik ezartzea eta erein gabeko lurren behin behineko okupazioa bideratzea. Desjabetu. Nekazaritza Erreformarako Institutuak Koordinatuta.
· Erreforma oso mantso , lur jabeak haserre desjabetzeko mehatxua. Proposamen anarkista iraultzailegoetara jo.
2.2 Erlijioaren auzia
Ondorioz katolikoak eta buruzagi errepublikarrak urrundu. Eta Jesusen Lagundia desegin. Hego EH.Konstituzioak Errepublika estatu laikoa zela aldarrikatu. Azañak erlijioaren balioen kontrako hartu karlistek. –Karlist Elkartasun Tradizionalistan bat egin.
2.3 Autonomiak
a) Estatu katalana
Alcala Zamorak onespena 1932.
- hezkuntza eta finantza arloetan murrizketak.
- Kataluniako erakunde autonomikoak indarrean.
–Macia Generalitateko lehendakari. Luis Compays parlamentuko lehendak.
b) Euskal Estatutua
Estatutuaren idazketan errepublikarrak parte hartzea.
- Estatutuaren aldeko beste kanpaina 1932.
- EAJ / Errepub proiektu berria aurkeztu. – Nafar. Eten.
- Idazketa batzordea 1932 eta 1933 bukatu. Udalerri gehienen babesa izan. ( Araba izan ezik )
- Estatutua onartzeko erreferenduma .
- Autonomiaren proiektuan parte hartzeari ezezkoa atzeratu Gorteetan onesteko prozesua.
c) Galiziar Estatutua
-Gerra zibila hasi eta eragotzi.
2.4. Erreforma militarra
Erreforma militarra krisialdia armadan . 1932 Sanjurjada iraultza.
- Armadaren eta nekazaritzaren erreformaren kontra matxinatu ziren. Estatutu katalanaren eztabaidaren kontra ere, Espainiaren batasunari erasotzn. –Gbernuak estatu kolpea ezereztu eta Sanjurjo atxilotu.
2.5 Hezkuntzaren erreforma
· Ezinbestekoa herrialdea modernizatzeko.
- konstituzioaren arabera nahitaezkoa Lehen Hezkuntza. Doakoa eta MISTOA. – Analfabetismo Aurre egiteko.
- Bigarren Hezkuntzann hobekuntzak eta Unibertsitatean ikerketa arloa sustatu.
2.6 Azañaren gobernuaren krisia
a) Gizarte gatazkak
1932 eta 1933 gizarte gatazkak larritu.
b) Eskuinaren berrantolaketa
· Giz. Gatazk ondorioz esker errepublikarraren kontrako sektoreen bategitea.
- CEDAren sortze bakarra Madrilen.
- Monarkiko kontserbadorea sortu.
- Azañak dimisioa 1933. – Zamora buru, ondoren Martinez Barrio.
- Hauteskunde orokorretan emakumeak botoa lehen aldiz.
3. ESKUINDARREN BIURTEKOA 1933-36
·CEDA garaile.
· Eskuindarran 1936. Urtera arte. Alejandro Lerrouz, Jose Maria Gil-Robles buru zuen koalizio konfesional katolikoak.
·CEDA ez zen gobernuan berehala sartu.
- Erradikalak altxamendua antolatzeko mehatxua. Lerrouxek, Gil-Roblesen laguntzarekin, erreformaren kontrako politika abian. Eta lorpen asko deuseztatu erregimenaren egonkortasuna kolokan jarriz.
3.1 Erreformismoaren kontrako politika
a) Militarren auzia
·Sanjurjo estatu kolpearen ondorioz amnistía eman.
b) Nekazaritza arloko kontraerreforma
·Aurrerapauso guztiak deuseztatu.
- Lehenengo jabeei itzuli lur batzuk > Liskarrak areagotu.
c) Autonomien auzia
·Nuriako Estatutua bertan behera, Generalitat eta Parlamentua.
·Euskal Estatutuan gobernu erradikal-zedistaren Gorteek onartzeko zegoen baina bertan behera.
3.2 Indar politikoen berrantolaketa
1934tik Aurrera indar politiko gehienen berrantolaketa prozesuari ekin zioten.
a) Eskuineko alderdien berrantolaketa
·JONS eta Espainiako Falangea elkartu.
- Estatu kolpea ematearen alde.
- Alemanian egiten zituzten moduko manifestazioak imitatu.
b) Ezkerreko alderdien berrantolaketa
· Alderdiek bat egin > Ezker Errepublikazalea sortu.
3.3 Politika eskuindarraren erradikalizatzea
·Konstituzioaren Berme Auzitegiak betoa jarri Kataluniako Parlamentuaren laborarien kontratuen legeari.( Nekazari katalanen onurako legea) Kataluniako Lliga alderdi eskuindarrak salatu,
·Hego E.H 1934an Kontzertu Ekonomiak kentzeko asmoaren zurrumurrua. 3 euskal probintzietan babesteko batzordeak. – 3 probintziek batzorde bateratua aukeratzeko erreferenduma adierazi. – Legez kampo jo zuten.
3.4 1934 ko urriko iraultza
a) Tentsio giroa nagusi
 -Tentsioa giroa:
- Nekazal langileek grebara
- Diputatu sozialista atxilotu. Gobernuaren kontrako batzarra / Kontzertu ekonomikoei eraso.
- Horri aurre egiteko euskal nazionalistak eta sozialistak elkartu. CEDAk manifestazio batean , Covadongan.
· Iraultzaren gertaleku nagusiak Asturias, Katalunia eta Hego E.H.
b) Asturiasko eta Kataluniako gertaerak
·Iraultzaren zergatia: Gobernuan CEDAko 3 ministro sartu > errepublika suntsitzea eta faxismoa ezartzearen beldur.
.Ondoren:
- UGTren greba orokorra,
- Asturiasen armak hartu.
- Companysek Kataluniako Errepublika aldarrikatu eta Generalitat indargabetu.
.Gobernuak: –Errepresio gogorra Afrikako armadak, Francisco Franco buru. Asturiasko meatzariei eraso.
-Generalitateko presidentea eta hainbat buruzagi eta sindikatuetako kide espetxeratuak ,egoitza asko itxi.
c) Iraultza hego Euskal Herrian
·Alderdi Sozialistak eta UGT greba orokorrarekin bat.
· EAJk ez zuen parte hartu baina langile klase nazionalistak elkartasuna adierazi zion.
· Gil- Roblesek gogor zapaldu erantzuna.
3.5 Gobernuaren egonkortasun eza eta biurteko eskuindarraren amaiera
·1934ko gertaeren ondorioz eskuindarren politika erradikalizatu zen.
-ezkertiarrak elkarrengana hurbiltzen hasi ziren.
· Azañak Ezkertiarrak kalera ateratzea zuen asmoa.
- Eskuindarren gobernuaren barruan eskandalu handia:estraperloa edo merkatu beltza egitea.
- Lerrouxek dimisioa eman behar.
-Ondorioz bi kabinete gobernuan:arrakastarik ez.
·1936an Fronte Popularra sortzeko hitzarmena sinatu, anarkismoa izan ezik. Fronte Pop. Atera zen garaile.
4. FRONTE POPULARRA  1936
· Ezkertiarrek ezkerreko alderdi errepublikarren koalizio handi batean bilduta hauteskundeetan.
·Hainbat alderdi zeuden : Errepublikarra / PSOE …
- Fronte Popularrak irabazi hauteskundeak.
- Hego EH EAJ eta ezkerreko errepublikarrak irabazle / Araba eta NAfarroan aldiz eskuin tradicionalista karlista.
· Azañan Errepublikako lehendakaria hautatu.
4.1 Gobernuaren erreformak eta gatazka soziala
·Gobernuaren helburu nagusiak :
- amnistía / eskuineko gobernuaren zapalkuntzaren biktimentzat/ Konstituz. Errespetat / zergen errreform moderat / nekazari txikien eta merkataru baldintzak hobetzea.
· Kataluniako Autonomia Estatutua berriro indarrean.
· Falangea legez kanpo.
· 1936tik iraultza giroa : grebak, okupazioak, armadaren kontrako erasoak….
4.2 Errepublikaren kontrako konspirazioa
· Gorteetan:Jose Calvo Sotelo eta Jose Maria Gil.
- Errepublikaren kontrako konspirazioa:
- Kaleetako istiluak:Castillo eta Calvo Sotelo hil > gatazka areagotu.
· Azpiko jokoak:Armadako goi kargudunak monarkikoekin eta karlistekin elkartu, Errepublika eraisteko.
· 1936 iberian penintsulan hasi Altxamendu nazionala Franco jeneralaren gidaritzapean.
Gerra zibila ekarri 3 urtez.
DEBORAH LOZANO
ZIORTZA BELLIDO
2D 2010-11
ARTE BATXILERGOA

2 BATX. ERREPUBLIKA ESPAINIAN

Deborah zior eerrepublika ezartzea

View more presentations from itxina

2 BATX. ERREGIMEN ZAHARRAREN KRISIA ESPAINIAN

Erregimen zaharra espainian

View more presentations from itxina

2 BATX. ERRESTAURAZIOAREN KRISIA

6.-ERRESTAURAZIOAREN KRISIA- JULEN USSIA EGILEA 2D (2010-11)
6.1-ALFONTSO XIII-1875-1902-AlfontsXIII
C) NAZIONALISMOAK
-KAT:* XIX, autonomia lortzeko asmoek topo zentralismoarekin
*Katalanismoak mankomunitatea sortu 1914, Kataluniako probintzitako aldundiak biltzen zituen admin, organoa.
EUSK: -Joera autonomista/joera indep>eztabaida.
-ELA sortu, EAJ sendotu
-GAL: 1918, Irmandades da Fala I.asamblada
-Valencianismo pol, Valencia Nova erak,eskutik

D) LANGILE MUGIMENDUAK:
-Langileriak arazoak > sindikatuetan elkartu
-Pablo Iglesias UGT diputatua 1910
-1901 Langile Elkartasuna egunkaria anarkist batzu>Aste Tragikoko prota.
-1911 CNT sortu zen, 1917 greban parte
E) ARAZO MILITARRA
-Militar gehiegi egotea, Buruzagi gehiago zegoen
-Soldata txikia> liskarrak zapaltzera armada> militar kontrako jarrera.

6.2- CANOVASEN SIST KRISIA
A) ALDERDI DINASTIKO KONST
-Erregearen eskuhartzeak ezegonk. Pol.
-Canovas hil...jauntxokeria,,,Antonio Maurak hobekuntzak eta Aste Tragiko ostean dimititu.
-A,Liberala Sagasta hiltzean. Zatiketa A,Lib eta A,Lib Demokr.
-Txandatzeak gizarte arazo asko.

B) TXANDA SIST KONTRAKO OPOSIZIOA
-Oso zatitua, eraginkortasun gutxikoa
-Errep,barne zatiketak
-Opos, intelekt, Katalan eta Eusk Naz eta lang mug. Oposizioa.


6.3- KRISI SOZIAL ETA POL. 1909KO KRISIA
-Arazo ekon, soz eta pol. Leertu>err pol arriskuan.
A BARTZELONAKO ASTE TRAGIKOA
-Uztaileko indarkeria jatorrian arrazoi:
-Maurak Esp lur marrokiarrak hartu baina Katalan erreserbistek gerrari uko.
-Eliza aurkako fanatismoa.Elizak erre
-Anarkistek bapateko matxinada bortitzak, barrikada, lizak erre, indarkeria...

B) 1917 KRISIA, EUROPAKO 1º MUNDU GERRA
-Hiru protesta:
- Militarren protestak onartu, est kolpe baten beldur zirelako .
-Parlamentarien Biltzarra Bartzelonan., Konst, erreforma bultzatu eta txandatze sist suntsitu nahi zuten. Ez zuten ezer lortu.
-Legeen auzia, IRA
- 1917 Greba orokorrarako deia langileek.
Errusiar ir. Borrkokatzera behartu zituen.
-lang, ezer lortu dena lehen bezala bueltatu.

C) SISTEMAREN SUNTSIPEN PROZ:
-Nahasmen soziala:
-Indus, proletarioen prezioak igo, egoera jasanezina
- ++ krisi ekon.
-Dato gobernuak errepresio + > Anarkistek hil
Espainiako Alderdi Komunista sortu zen.

D) ANNUAL
-1912 Algecirasko Ituna Maroko I, babesletza
-Esp-k 1927an menderatu
-Diru ta jende galerak, Annual adb. 1921

13.gaia EUSKAL HERRIKO ETA ESPAINIAKO TRANSITZIOA

13.-TRANTSIZIO GARAIA JULEN USSIA EGILEA 2D (2010-11)
1.-EZAUGARRIAK ESPAINIAN
-1975(F.hil)-1982(soz boterea)
-Modu baketsuan erreforma demokr>faktorengatik.
1.1-FAKTORE POLITIKOAK
-1975Azar22 Joan Karlos Ia Esp errege: Orduan:
-boterea demokr,zerbitzura ta indar armatuen gaineko aginpidea ere.
-Arau juridikoek aldaketarako aukera
-Lege Organik: Boterea> Est.gob buruz. eta Gorte ta gob presidentearen esku geratu (erregeak ez bot abs)
-Erregeak ez aurreko pol,jarraitzerik> pol erreformistak> aldaketa prozesua
-Navarro: Fkren azkn gob.presidentea.>>Monark 1ºgob presidente ere izendatu…aldaketak onartu baina immobilista ta kontserbadorea zen.
-Espainiarrek Europako gainerako eredu demokr,nahi.
-Herritarrek aldak pol.proz, parte modu baketsuan

1.2-FAKTORE SOZIALAK
A) HERRI EKIMENA
-Franko hil>ordena publikoa>zapalkuntzaz
-Giz,sektore ugari ( opos pol demokr, lider sindikal eta pol, erak,pol klandestinoetako kide)
kalean aldarrikapenak: Amnistia ta ask ; Kat ta EH autonomia.
-Irakaskuntza zentro batzuk kult demokr balioak
B) ELIZAREN BABESA
-Erref pol proz, Elizaren babesa ( aurrekari>>>
-Vatikanoaren II kontz
-Vicente Enrique y Tarancon Madrilgo kardinalak sermoia.>errege berria koroatzeko
-Eskuinekoek zioten berrikuntzarako nahi hori, frankismoarei traizionatzea zela

2.-TRANSZIO GARAIKO INDAR POLITIKO
A)SEKTORE INMOBILISTA
-Erref.>Biltze eta elkartze esk, prentsa askatasuna eta gorteen erreformaren eskubidea ere zituen

B)SEKTORE ERREFORMISTA
-Gorrte eta Err.Konts lehendakari aldatu>Torcuato Fernandez Mirandak erreformak bideratu
-hurrengo pausoa Arias boteretik kentzea
-Gob-ko presidenteak dimisioa, erregeak onartuta

2.2-ADOLFO SUAREZEN LEHEN GOBERNUA
-1976 Adolfo Suarez gob presidente
-1979 arte susmo txarra; atzerakoienek moderatuegitzat; oposizioak sistemari lotuegia ikusten zuten >Koordinazio’’

A)ERREFORMA POLITIKOA
-Proz demokr Suarezen lehen erabaki politikoek azkartu; proz, demokr, opos kide guztieki nelkarrizketak (PSOE PCE) sist egituran oinarrituta eta erregeaaren (FdzMirandaren)laguntzaz.
-Erreforma Pol Legearen sustatzaile nag.>Gorteak aukera zitezken Diputatuen kogresuak-ordezkari proportzional eta Senatuak gehiengo.
-Diktadura garaian sortutako Oinarrizko Legeak aldatzeko ahalmena.

B) SEKTORE MODERATUEN GARAIPENA
-1976 legea Gorteetan>moderatuek garaipena.
-Herritarrek onartutakoa (errefer)%94alde
-SuarezGob sindikatuen jarduera onartu>haserrea militar artean>Gutierrez Mellado liberalakjeneral.

C) OPOSIZIO POLITIKOA:
-Oposizioak aldaketa demokr handiago ta muturrekoagoa>herri mobilizazioak. Buruak>Joaquin Ruiz, Enrique Tierno…>>Sist orden publikoa ahult sarri kolokan(manif,elkarreratz

2.3-1977HAUTESKUNDE OROKORRAK
-Gorteetako ordezkariak hautatzeko>1977 175ald,
-Komunista ez, Falangearen eragina desagertu eta sindikatuen legezkotasuna areagotzeagatik

A)HAUTESK OROKORREN HELBURUAK
-Err Frank desegitea>hautesk arautu Martxoan
-d’Hont legea eta herritar banak,irreg,probintziaka
orekatuta
-Komunista legezt apir9>>1977ekain15hautesk orok
B) ALDERDI KOALIZIO TA EMAITZAK
UCD(Suarez),AP(Fraga),PSOE(Felip,Gonz),PSP(S.Carrillo),PSP(EnriqueTierno),PCD(JordiPujol),EAJ
(CarlosGaraikoetxea)>UCD>erref jarraitzeko helb.

2.4-1975KONSTITUZIOA
-Oinarri: Monarkia ta erregimen parl ezarp
1-UCD PCE PSOE AP PDC>Egit pol,frank.desagerr
2-Est.demokr berria osatzea
3-Adostasun 1eratua onartu biganberek 1798abend 6erreferendumean
-Konst bi zati: 1ºDogmatikoa>oinar.prinz definitu ta antolatu
-Erak:-Monarkiak Estatu buruzagitza
-Parlamentuak:legeak egin ta gob kontrolatu
-Gob: ministroek osatuta
-Auzitegi Naz: Konst betetzeaz arduratzea.
2.5-ADOLFO SUAREZEN BIGARREN GOB:
-Konst ondoren beste hautesk>Suarez GaraileUCD
-Beste talde minoritario babesarekin 1ºgob konst 1981arte
A ESTATU BERRIAREN BILAKAERA
-1ºudal hauteskundeak antolatu UCD irabazi
-PSOE eta PCE Estatuko alkatetza garrantz>egongaiztasun pol handia> UCDzailtasun
*Krisi ekon,gordindu:Gob ez aldak.
*UCDbarne ikamika Suarez lidergoa ezbaian
*Ultraeskuin taETA ekintza terror.
*Armada presioa gobPresidentea kentzeko.

B) OPOSIZIO POLITIKOA
-emaitzn ondorioz>ezkerrak hirierri naguestan agind
-Felipe Gonz dokrtina marx.aldebatera jarraitzaile mod.lortzeko.>Suarezi zentsuramozioa>Hautesk>
PSOE inoizko gorakadarik handiena

C) LURRALDE ANTOLAKETA>AUTONOMIA
-VII tituluaz aut. onartu Est lurr,antolatzeko moduan
-Naz.autogob.eskubidea EH ta Kat aldarrikap. Eskr
-Gainerako eskualdeetan geroago
*EH ta Kat 1979 Estatutu idazten>Aut onart
*EAJ Karl,GoikErref1980>soz.
-UCD armadaren pareko ekimenak eten lurr ezberd., konstituzioaren hainbat eskumen aitortu.
D) SUAREZEN DIMISIO EMATEA
-1981Urt arrazoiak:
*Opos,estrategia politikoak
*UCD barne borrokak
*Sektore atzerakoienen mehatxuak
*Hezk,elizako hierark.rekin adost.eza.

2.6-OTSAIAREN 23 EST.KOLPE.SOTELO
-Arriskuan sist demokr.1981 Ots23
A) ESTATU KOLPEA
-Diputatuen ganberan Soteloren inbestidura bozkatzen ari zirela,Tejero koronelak guardia zibilek
-Milans de Bosch Valentziako kapitain jen.Adierazp
-Estatu Nag.Batzarra jazarraldia desegiten saiatu>erregeak err.konst,babesten zuela esan.
-Estatu kolpeak porrot.
B) GERTAKARI NAGUSIAK
-Bi egunera, Sotelo Presidente
-1982 gertakariak
*Gob,alderdia hondatzen
*Garapen autonomikoa eten
*Dibortzioen Legea onartu ( eliza…)
*ETAko kidetzat,3hil almerian.
*Koltza olio aizunduaren arazoa
*Espainia NATOn sartu

3.- ALDAKETA EKONOMIKOAK
3.1-1973MUNDUKO EKONOMIA KRISIA
-Konst aurreko gobernuak ez zuen jain krisi ekonomikoari aurre egiten ( Iran ta Irakeko petrolio prezio igoeragatik gertatu zena)
-Esp1973prezioak gorabera>ekon hazkundea eten
-Ekonomiari eta Est.Demokr.ari arazoak
-Dena sahiesteko, Moncloaco Ituna

3.2-MONCLOACO ITUNA-1977abend25
-Gob.k,patronalak,sindikatu, alderdi politikoek.
-Neurri sorta: Pezeta baliogutxitu, inflazioaren gaineko kontrola, lan eta zerga erreforma egitea.
-Politika: Alderdien liskarrak.

3.3- 1979KO ENERGIA KRISIA
-Aldaketa aplikatzeko denbora behar> baina ekon. Egonkortzen.
-Iran ta Irak prezio igoerak atzeraldi bat sortu.
-Susperraldia 80hamarkadara arte ez zn gertatu.

4.-ALDAKETA SOZIOKULTURALAK
4.1-GIZARTE ALDAKETAK
-Emakumeek jarduera ta lanb, lib.etan tartea
-zuzendaritza ta ardura handiagoko karguak
-Ohitura ta balioak aldatu ziren.,Elizatik urrundu.
4.2-KULTURA ALDAKETAK
-Masen komunikabideen garap,ta kult.hedapena.
-Ospe handiko intelektualak itzuli:
-Picassoren Gernika New Yorketik Espainiara.

5.-HEGO EUSKAL HERRIKO TRANTSIZIO GARAIA(1976-1979-1983)
-1976abend, EHAutonomia Est onartzearekin Nafarroarentzako Foruen Hobetzearekin amaitu
5.1-TRANTSIZIO GARAIAREN HASIERA
A )POLITIKAREN ESPARRUAN
-Tirabira etengabeak
-Aurreko sist erref.alde agertu gerra zibila aurretik sorturiko ald guztien adostasunarekin
-Beste fronde buru ETA zen 1976-77> M eta PM
-Trants.hsierako foruen alde agertu ziren euskal alkateen mugimendua sortu.

B) GIZARTEAN
-76-77 greba manifa, atentatuak…
-76 Gasteizen manifa>langileen zapalkuntza
-Mendixurran karlisten elkarte liskarrak>>Gob aldaketak bultzatu, oposizio ind.Koord Demokrn biltzea eta hitzartzera bultzatu.
-EH alderdi politiko aniztasuna (EAJ-PNV, PSOE,PCE,ANV, EE,,HB,URT EMK ESEI LAIA

5.2-AUTONOMIA AURREO PROZESUA
-1979 UCD hautesk irabazi baina euskal ta kat naz,indarra agerian.
-Kat-n indar demokr ta soz kat, esta EStatu arteko ulermena nagusi. Opos,demokr batua zegoen.
-Prozesuak zailtasunak ( ETA) baina bermatu>
-Euskal Batzorde Nagusia CGVsortzeagatik.
-Araban gip ta Bizk.(EAJ PSOE UCD EE)
-Naf: Parlamentariek parte ez hartu.
-Presidente: Ramon Rubial
-Naf. aut.erreg.propioa:Foru araudi hist hobetu

A) ESTATUTU PROIEKTUA OSATZEA
-Muga geografikoak tirabirak. Naf EHn?
-Proiektua Gernikako Batzar Etxean 78abend29>onartua

B)ESTATUTUKO ESKMEN ESKUALDATZEA
-horretarako batzorde bat aukeratu, erantzukizuna industr.merk,nekazaritzan nabarmen

5.3-KONST.TESTUAREN GAINEKO EZTAIBAIDAK
UCD ta PSOEk konstituzioa gidatu zuten.
- Eztaibaida gehien naziotasunen arazoa
o Nazio kontzeptua Esp,dagokio
o Batasna ezin banatuzkoa da
o Naziotasun ta eskualde terminoak darabiltza
-EAJk euskal foruak berriz osatu ta onartzea, EH subiranotasuna onartzea. EZ ADOSTASUNIK
-Garaikoetxea lehendakari CGV 79an



5.4.1979ko HAUTESKUNDE PROZESUA
-UCD garaipen erlatiboa, PSOE egonkortu.
-HEH, EAJ bto gehien, ezkerra goraka zihoan
-Gehienak nazionalistak> Eh arazoari konp.baketsu
*Beste esparru juridiko bat sortzea,1979arte

5.5-GERNIKAKO ESTATUTUA
-1978abend29 Gorteetan aurkeztua.
-Negozioazio tartea UCDrekin, EAJ aldarrikapenak konts.espazioa gainditzeagatik.
-Alderdien artko urbiltzea 1979urri25erref.>G.Estat
onartu hauteskundeetan 54%baiezkoa.
*Autogob maila ta EH eskubiden aitortza nahi> Estatutuak: sist parlamentarioa zela zioen.
-Aut.Estatutu oinarria foruak ta eskubide hist.aitortu
*Hezk eskumenak, ertzainza, Kontzertu Ekon oinarritutako finantzazio eredu berezia.

A) LURRALDEAREN ANTOLAKETA
-Muga geografikoak gatazkak, Nafarroa ez sartu.
-EAE Arabako Gip Bizk Lurralde historikoekin osatu.
*bakoitzak erak:foruAldundi /Batzar Nag
*Erakunde arteko trabak Eskumenetan, baita Eusko Jaurlaritzarenak ere
1983an Lurralde Historikoen Legea onart

B) KONTZERTU EKONOMIKOAK
-Foruak kendu ta sist finantzario sist ezarri:
-Zergak>EuskoJaur Ogasun Sailari> MAdrilgo gob.zentralari kupoa>gastuak ordaindu

5.6-EKOONOMIA,Giz, KUL ALDAKETAK
-Eh ere krisiaren ondorioak metal sektorean gehien
-protesta ta mugimendu ugari eta aldarrikapenak
B) GIZARTE BILAKAERA
-Amnistiaren aldeko mug,garrantzia
-Borroka>preso politikoen aldek.amnist.borroka
-Borroka ekologista: Lemoiz, zentral nuklearrak..
+Kultura eta euskal kulturaren aldeko mugimenduak

OROZKO 1813an

Orozko 1813an

View more presentations from itxina

GIZA ESKUBIDEAK

Gaur  ,Giza Eskubideen eguna ospatzen da.Horretarako  Wikipediak dioen bezala ,noiz sortu eta zeintzuk diren ikusiko ditugu:

Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala Nazio Batuen Erakundearen Batzar Nagusiak 1948ko abenduaren 10ean onartu zuen, Nazio Batuen Erakundearen 217 A (III) ebazpentzat. Dokumentuaren egileetako bat René Cassin baionarra izan zen.

GIZA ESKUBIDEAK :

Hitzaurrea

"Kontuan izanik munduko askatasuna, justizia eta bakea giza familiako kide guztien berezko duintasunean eta eskubide berdin eta ukaezinetan oinarritzen direla;"
"Kontuan izanik giza eskubideak ez ezagutzearen eta gutxiestearen ondorioz, giza kontzientziari irain egiten dioten basakeriak gertatu izan direla; eta gizon-emakumeek, beldur eta gabezia orotik aske, hitz egiteko askatasuna eta sinesmen-askatasuna izango dituzten munduaren etorrera aldarrikatu dela gizakiaren helburu nagusi;"
"Kontuan izanik ezinbestekoa dela giza eskubideak zuzenbidezko erregimen batek babestea, gizakia-tirania eta zapalkuntzaren aurkako azken irtenbidea den matxinadara jo beharrean aurkitu ez dadin; Kontuan izanik ezinbestekoa dela, baita ere, herrialdeen artean harreman lagunkoiak bultzatzea; Kontuan izanik Nazio Batuetako kide diren herriek gizakiaren oinarrizko eskubideetan, gizakiaren duintasun eta balioan eta gizonen eta emakumeen eskubideen arteko berdintasunean duten fedea tinko azaldu dutela Agirian; eta, askatasunaren ikuspegi zabalago baten barruan, gizarte aurrerakuntza sustatzeko eta bizitza-maila jasotzeko erabakita daudela adierazi dutela; Kontuan izanik Estatu Kideek, Nazio Batuen Erakundearekin elkarlanean, gizakiaren oinarrizko eskubide eta askatasunen begirune orokorra eta eraginkorra ziurtatzeko hitza eman dutela;"
"Kontuan izanik emandako hitz hori osotasunean betetzeko garrantzi handikoa dela eskubide eta askatasun horiek berdin ulertzea;"

Artikuluak

"Batzar Nagusiak Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsal hau egiten du, Herri eta nazio guztiek izan beharreko jomuga legez, bai norbanakoek eta bai erakundeek. Aldarrikapen honetan etengabe oinarrituta, alde batetik, eskubide eta askatasun hauen begirunea bultza dezaten irakaskuntzaren eta hezkuntzaren bidez eta, bestetik, nazio mailan eta nazioarte mailan arian-arian neurriak hartuz, era eraginkorrean eta orokorrean ezar daitezen ziurtatzeko, bai elkarkide diren estatuetako herrien artean eta baita horien eskumenpean dauden lurraldeetan ere."

• 1. atala - Gizon-emakume guztiak aske jaiotzen dira, duintasun eta eskubide berberak dituztela; eta ezaguera eta kontzientzia dutenez gero, elkarren artean senide legez jokatu beharra dute.

• 2. atala - Gizaki orori dagozkio Aldarrikapen honetan adierazitako eskubide eta askatasunak, eta ez da inor bereziko arraza, larru-kolorea, sexua, hizkuntza, erlijioa, politikako edo bestelako iritzia, sorterria edo gizarteko jatorria, ekonomi maila, jaiotza edo beste inolako gorabeheragatik. Ez zaio begiratuko gainera, pertsona zein herrialde edo lurraldetakoa den; ezta hango politikari, legeei edo nazioarteko egoerari, nahiz eta herri hori burujabea izan, besteren zainpeko lurraldea, autonomiarik gabea edo nola-halako burujabetasun-mugak dituena.

• 3. atala - Norbanako guztiek dute bizitzeko, aske izateko eta segurtasunerako eskubidea.

• 4. atala - Inor ez da izango besteren esklabo edo uztarpeko; debekatuta dago esklabotza eta esklaboen salerosketa oro.

• 5. atala - Ezin daiteke inor torturatu, ezta inori zigor edo tratu txar, anker eta lotsarazlerik eman ere.

• 6. atala - Edozein gizon-emakumek du, nonahi, lege-nortasundun dela aitor diezaioten eskubidea.

• 7. atala - Gizon-emakume guztiak berdinak dira legearen aurrean eta denek dute, bereizkeriarik gabe, legezko babesa izateko eskubidea. Denek dute Aldarrikapen hau hausten duen edozein bereizkeriaren aurka eta bereizkeria horren eragileen aurka babes berbera izateko eskubidea.

• 8. atala - Pertsona orok du Konstituzioak edo legeek gizon-emakumeei aitortzen dizkieten oinarrizko eskubideak hausten dituzten ekintzetatik babesteko, norbere herrialdeko auzitegi aginpidedunetan errekurtso eraginkorra jartzeko eskubidea.

• 9. atala - Inor ezingo da arrazoirik gabe atxilotu, preso hartu edo erbesteratu.

• 10. atala - Pertsona orok eskubidea du, berdintasun osoan, auzitegi burujabe eta alderdikeriarik gabean jendaurrean hitz egin eta zuzentasunez entzun diezaioten, nahiz bere eskubide eta betebeharrak erabakitzeko, nahiz bere aurkako salaketa penalak aztertzeko.

• 11. atala - 1. Delituagatik salatutakoak eskubidea du errugabetzat jo dezaten, errudun dela legez eta jendaurreko epaiketan frogatzen ez den bitartean. Epaiketan bere burua zaintzeko berme guztiak ziurtatuko zaizkio. 2. Egintzak edo behar-uzteak izandakoan, herrialdeko edo nazioarteko legeriaren arabera delitu ez baziren, ezingo da inor kondenatu. Delitua egitean ezargarri den zigorra baino larriagorik ere ezingo zaio jarri.

• 12. atala - Ez dago arrazoirik gabe beste inoren bizitza pribatuan, familian, etxean edo postan eskusartzerik, ezta inoren ohore edo izen onari eraso egiterik ere. Nornahik du eskusartze edo eraso horien aurka legezko babesa izateko eskubidea.

• 13. atala - 1. Pertsona orok du joan eta etorri aske ibiltzeko eskubidea eta Estatu baten lurraldean bizilekua aukeratzekoa. 2. Pertsona orok du edozein herrialdetatik alde egiteko eskubidea, baita norberetik ere, eta norbere herrialdera itzultzekoa.

• 14. atala - 1. Jazarpenik jasanez gero, pertsona orok du edozein herrialdetan babesa bilatu eta izateko eskubidea. 2. Eskubide horretara ezin izango da jo delitu arruntek sortutako auzibideko egintza baten aurka, ezta Nazio Batuen helburu eta irizpideen aurkako egintzak direla-eta ere.

• 15. atala - 1. Pertsona orok du herritartasuna izateko eskubidea. 2. Inori ezingo zaio arrazoirik gabe herritartasuna kendu, ezta herritartasuna aldatzeko eskubidea ukatu ere.

• 16. atala - 1. Gizonek eta emakumeek, ezkontadinetik aurrera, ezkontzeko eta familia aratzeko eskubidea dute, arraza, herritartasun edo erlijioagatiko inolako mugarik gabe; eta, ezkontzari dagokionez, eskubide berberak dituzte bai ezkonduta jarraituz gero eta bai ezkontza-lotura ezabatuz gero ere. 2. Ezkongaien baimen aske eta osoz ez bada, ez dago ezkontzerik. 3. Familia da gizartearen oinarri jatorra eta berezkoa, eta Estatuaren eta gizartearen babesa izateko eskubidea du.

• 17. atala - 1. Pertsona orok du jabe izateko eskubidea, bakarka nahiz taldean. 2. Arrazoirik gabe, ez zaio inori bere jabegoa kenduko.

• 18. atala - Pertsona orok pentsamendu-kontzientzi eta erlijio-askatasunerako eskubidea du; eskubide horren barne da erlijio edo sinesmena aldatzeko askatasuna eta baita norbere erlijioa edo sinesmena bakarka nahiz taldean, jendaurrean edo pribatuan irakaskuntzaz, jardueraz, kultuz eta aginduak gordez azaltzeko askatasuna ere.

• 19. atala - Gizabanako guztiek dute iritzi-eta adierazpen-askatasuna. Eskubide horrek barne hartzen du erlijioa eta sinismena aldatzeko askatasuna eta bakoitzaren iritziengatik inork ez gogaitzeko eskubidea, ikerketak egitekoa eta informazioa eta iritziak mugarik gabe eta nolanahiko adierazpidez jaso eta zabaltzekoa.

• 20. atala - 1. Nornahik du bakean biltzeko eta elkartzeko eskubidea. 2. Inor ezingo da behartu elkarte bateko kide izatera.

• 21. atala - 1. Pertsona orok du bere herrialdeko gobernuan parte hartzeko eskubidea, zuzenean nahiz libre aukeratutako ordezkarien bitartez. 2. Pertsona orok du berdintasunez norbere herrialdeko funtzio publikoan sartzeko eskubidea. 3. Herriaren borondatea da botere publikoaren agintearen oinarria; borondate hori aldian-aldian egingo diren benetako hauteskundeetan adieraziko da. Hauteskundeok bozketa orokor eta berdinez eta isilpeko boto bidez egingo dira, edo boto askatasuna bermatzen duen beste bide batez.

• 22. atala - Pertsona orok du, gizarteko kide denez gero, gizarte-segurantza izateko eskubidea eta, herrialdearen ahaleginaz eta nazioarteko laguntzaz, Estatu bakoitzaren antolaketa eta baliabideak kontuan izanik, norbanakoaren duintasunerako eta nortasuna garatzeko ezinbestekoak diren ekonomia, gizarte eta kultura mailako eskubideak asetzeko.

• 23. atala - 1. Pertsona orok du lan egiteko eskubidea, lana aukeratzekoa, lan baldintza bidezkoak eta egokiak izatekoa, eta langabeziaren aurkako laguntza jasotzekoa. 2. Pertsona orok du, bereizkeriarik gabe, lan beragatik lansari berbera jasotzeko eskubidea. 3. Lanean ari denak bidezko lan-saria eta aski zaiona jasotzeko eskubidea du, bai bera eta bai bere familia, giza duintasunari dagokion bezala bizitzeko bestekoa. Horretarako aski ez bada lansaria, gizarteko laguntzaren bidez osatuko da. 4. Pertsona orok du, norbere interesen alde egiteko, sindikatuak eratu eta sindikatuko kide izateko eskubidea.

• 24. atala - Pertsona orori dagozkio atsedenerako eskubidea, aisiarakoa, lanaldiaren iraupen mugatua izatekoa eta aldian-aldian ordaindutako oporrak izatekoa.

• 25. atala - 1. Pertsona orok du bizimodu egokia izateko eskubidea, bai berari eta bai bere familiari osasuna eta ongi izatea bermatuko diena, eta batez ere janaria, jantziak, bizitokia, mediku sorospena eta gizarte-zerbitzuak; eta baita lanik eza, gaixotasuna, elbarritasuna, alarguntasuna, zahartzaroa edo bizibidea nahi gabe galtzeko beste kasuren bat gertatzen denerako asegurua izateko eskubidea ere. 2. Amek eta haurrek laguntza bereziak jasotzeko eskubidea dute. Haur guztiek, senar-emazteengandik nahiz ezkontzatik kanpo jaiotakoek, gizartearen babes berbera izateko eskubidea dute.

• 26. atala - 1. Pertsona orok du hezkuntza-eskubidea. Hezkuntza dohainekoa izango da oinarrizko ikasketei dagokienez behintzat. Oinarrizko ikasketak egitea derrigorrezkoa izango da; heziketa teknikoa eta lanbiderakoa, orokorra; eta denek izango dute goi mailako ikasketak egiteko aukera bera, norberaren merezimenduen arabera. 2. Hezkuntzaren helburua giza nortasuna guztiz garatzea izango da eta giza eskubideen eta oinarrizko askatasunen errespetua indartzea; herrialde, arraza eta erlijio guztien arteko elkar-ulertze, jasankortasun eta adiskidetasunaren alde egingo du; eta Nazio Batuen iharduna bultzatuko du, bakeak iraun dezan. 3. Gurasoek lehentasunezko eskubidea izango dute seme-alabei emango zaien hezkuntza mota aukeratzeko.

• 27. atala - 1. Pertsona orok du eskubidea elkarteko kultur ekitaldietan aske parte hartzeko, artelanez gozatzeko, eta zientzi aurrerakuntzan eta horri darizkion irabazietan parte hartzeko. 2. Zientzia, literatura edo arte mailan egindako lanen egile diren pertsona guztiek dute horregatik eskubidea dagozkien interesak eta materialak babes dakizkien eskubidea.

• 28. atala - Pertsona guztiei dagokien eskubidea da, Aldarrikapen honetan azaldutako eskubide eta askatasunak era eraginkorrean garatuko dituen gizarte mailako eta nazioarteko ordena ezar dadin.

• 29. atala - 1. Pertsona orok komunitatearekiko betebeharrak ere baditu, komunitatea baita bere nortasuna guztiz eta era askean garatzeko toki bakarra. 2. Pertsona orok, gainontzeko herritarren eskubide eta askatasunen begirunea ziurtatzeko eta gizarte demokratiko bateko moral, ordena publiko eta ongizate orokorreko bidezko eskakizunak betetzeko legez ezar daitezen mugak baino ez ditu izango dagozkion eskubide eta askatasunez baliatzeko orduan. 3. Eskubide eta askatasun hauetaz ezingo da inor baliatu Nazio Batuen helburu eta irizpideen aurka.

• 30. atala - Aldarrikapen honetan jasotako ezertan ezingo da ulertu Estatuari edo talde edo norbanakoren bati Aldarrikapen honetan bertan adierazitako edozein eskubide eta askatasun deuseztatzeko ekintzak edo ihardunak burutzeko eskubidea ematen zaionik.

 http://eu.wikipedia.org/wiki/Giza_Eskubideen_Aldarrikapen_Unibertsala