2 BATX. 8. TESTUA. JOAQUIN COSTAREN OLIGARQUÍA Y CACIQUISMO LANAREN PASARTEA (1901) iruzkintzeko galderak

8. TESTUA. JOAQUIN COSTAREN OLIGARQUÍA Y CACIQUISMO  LANAREN PASARTEA (1901)

Honen bitartez, gobernu mota hau osatzen duten faktoreak eta bakoitzak  gainerakoekiko okupatzen duen posizioa erabakitzen ditugu.

Hiru dira kanpoko osagai horiek:

1. Talde bakoitzeko oligarkak (primate  deiturikoak), gizon itzaltsuak edo gailenak, euren "buruzagitza" osatzen  dutenak eta, oro har, erdialdean bizi direnak;2. Lehen, bigarren edo goragoko mailako jauntxoak, lurraldean sakabanatutakoak;3. Komunikazio organo eta  tresna lana egiten dien gobernadore zibila. Funtsean horixe da bere  atsekabearen azpian amore emandako eta ahuldutako nazio osoari intziri  eginarazten dion trikimailu guztia.

Oligarka eta jauntxoek osatzen dute klase gidari edo gobernatzaile  deitzen dioguna eta 'alderditan' banatuta eta sailkatuta dagoena. Baina deitzen  badiogu ere, ez da horrela; horrela balitz, nazioaren zati eta bere ordezkari  organiko izango litzateke. Baina gorputz arrotza baino ez da, zergak ezarri eta  kobratzeko, ministerioak, kapitaintzak, telegrafoak, trenbideak, bateriak eta  gotorlekuak indarrean hartutako atzerritar talde bat izango litzatekeen bezala.

Hauteskundeetan (…), ez da herria bozkatzea faltsifikatu eta sistema  galbidera eramaten duena, klase kontserbadoreak eta gobernatzaileak baizik.

Horretarako, euren posizioaz, aberastasunaz eta masak zuzentzeko eman  zitzaien aginteaz eta botereaz baliatzen dira.

Joaquin Costa, Oligarquía y caciquismo como la forma actual de  gobierno en España, Madril, 1901.

Hitzak:jauntxoak,gobernadore zibila,alderdiak,

oligarkak,hauteskundeak,

TESTU IRUZKINA

Aldez aurreko urratsak

Zenbatu testuko lerroak eta idatzi orrialdearen ertzetan.

Irakurri arretaz testua bi alditan: lehenbizi, irakurri testua osorik eta azkar, eta azpimarratu informazio ezjakina; bigarren aldian, irakurri astiro, testua oso-osorik ulertzeko.

Azpimarratu hitz-gakoak eta lehen mailako eta bigarren mailako ideiak.

a. Testuaren kokapena (testu mota,egilea, jasotzaileak, garaia):

Historia-idazlanaren egitura

1. Kokapena

Testu mota

Jatorriaren aldetik:

— Lehen mailako iturria (garai jakin bateko dokumentua).

— Bigarren mailako iturria: testuak bi motakoak dira, batetik, historiografikoak (egilea testuan

adierazitako gertaeren ondorengoa da, eta ikertzaile edo dibulgatzaile den aldetik landuko ditu gertaera horiek), eta bestetik, hemerografikoak (egunkaria edo aldizkaria).

Formaren aldetik:

— Zirkunstantziala (adierazpen ez instituzionalak, testuan kontatutako gertaerak bizi dituen norbaitek egindakoak; lege izaerarik ez duten hitzarmenak; hainbat motatako idazkiak eta txostenak; hitzaldiak, aldarrikapenak, prentsako berriak…).

— Juridikoa (legeak, lege dekretuak, dekretuak, ministro agindua, erabakiak, itunak, notario idazkiak, kontratuak, erakunde adierazpenak…).

—Testigantza testua (oroitzapenen eta autobiografien zatiak, egileak berak bizitako gertaeren  kontaketak, gutun eta idatzi pertsonalak, egunkaria, ohar pribatuak…).

— Literarioa (urte liburuak, genealogiak, gesta-kantak, kronikak, istorioak, epopeiak, ipuinak,

biografiak, iritzi artikuluak, saiakerak, prentsa iruzkinak, literatura-lanetako zatiak…).

— Dokumentala (erroldak, katastroak, grafikoak, prezioen zerrendak, mapak, planoak, kartelak…).

Edukiaren aldetik: politikoa, ekonomikoa, soziala, kulturala, erlijiozkoa…

Egilea. Bakarra, taldea, ezezaguna, jatorria aginte publikoan eta pertsona pribatuetan duena.

Data eta tokia. Espazio-denboraren testuingurua.

Hartzailea. Publikoa edo pribatua.

Asmoa. Idazlanaren helburua.

b. Testuaren analisia: testuaren  oinarrizko ideiak nabarmentzea:

2. Azterketa

Lexikoa

Azaldu hitzak:oligarkak,jauntxoak,gobernadore zibila,bozkatzea faltsifikatu.
 datuak, erakunde aipamenak, zehar-esanak, oinarrizko kontzeptuak, pertsonen izen  bereziak, leku geografikoak, datak, zuzenbide adierazpenak, hitz teknikoak, atzerriko hizkuntzetan

dauden hitzak, zaharkitutako arkaismoak… (azterketa literala).

Ideia nagusia eta bigarren mailako ideiak idatzi.

Aipatu egileak edo egileek adierazitako ideia nagusia –edo nagusiak– . Idatzi ideia horiek behar bezala  antolatuta, garrantziaren arabera ordenan jarrita (ideia nagusi bat –testuaren gakoa dena–eta ideia hori osatzen duten bigarren mailakoak), eta adierazi aipamen zehatzak eta horien arteko

loturak.

c. Testuinguruan jartzea: testua bere  prozesu historikoan ezartzea:

3. Testuingurua

1-Nor da garai honetako erregea/erreginaordea eta zein da burgesiaren helburu politiko nagusia? Horregatik garai honi berre……..  deritzo.

2-Zein da gobernuburua eta zein da 1901ean agintean dagoen  partiduaren izena?

ZERGATIAK 

·      Aurrekoak (aurretik izandako zergatiak eta egoerak).

3-Nola eskuratu zuten boterea Borboiak?Noiz?

Nor izan zen prozesu horren burua eta zein partiduarekin?

4-Zein izan zen  helbururik handienak estatu kolpeak ekiditeko?Nongo eredua hartu zuen?

5-Zeintzuk dira konstituzioaren ezaugarriak ?

6-Nola hautatzen dira diputatuak?

·  Testua eta gaiaren arteko lotura, eta gaia sakontzea.

7-Nola zen benetako hauteskunde prozesua?

8-Nork erabakitzen zuen nor zen partidu garailea?

Nori bidaltzen zion gobernuak agintea?Eta gobernadore zibilak nori?

9-Zein zen jauntxoen eginkizuna?

Nola txandakatu ziren partiduak gobernuan  1874tik  aurrera?

10-Nola deitzen zioten hauteskunde sistema horri?

11-Zeintzuk ziren oposizioko partiduak?Zein da egoera horri ematen dioten erantzuna?

12-Zergatik eman zen 1898ko krisia?Azaldu.

13-Zer  kritikatzen dute ?

14-Nola deitzen da mugimendu hori?

15-Joaquin Costaren biografia laburra eta bere liburua.

·      Testuan adierazitakoak ekar ditzakeen ondorioak.

16-Zein zen 1898ko krisiaren irtenbide bezala proposatzen zutena?

17-Zer  neurri hartu zuten gobernu liberalak eta kontserbadoreak?

18-Benetako  erabakiak hartu zituzten?

19-Noiz arte iraun zuen hauteskunde iruzurrak?

d. Testuaren garrantzia: kokatzen  den aldi historikoa ulertzeko, testu  horrek duen garrantzia adieraztea:

1-Zein da Joaquin Costak kritikatzen duen sistema?Noren kontrolpean zegoen?Zein garaian?

2 BATX.FORUAK ETA LIBERALISMOA EUSKAL HERRIAN

Foruak eta liberalismoa euskal herrian copia

View more presentations from itxina

2 BATX. ESTATU LIBERALAREN ERAIKUNTZA

Estatu liberalaren eraikuntza2011

View more presentations from itxina

2 BATX. 13.TESTUA CLARA CAMPOAMOR DIPUTATUA,iruzkina

13. TESTUA: CLARA CAMPOAMOR DIPUTATUAK GORTE

KONSTITUZIOGILEETAN EMANDAKO HITZALDIA (1931-09-01)

Utzi iezaiozue emakumeari den bezalakoa izaten, hura ezagutu eta  epaitzeko; errespeta ezazue gizaki izateagatik duen eskubidea; (…) eta eskubide konstituziogilea, herri zibilizatuen arau juridiko gisa, gero eta hurbilago badago  askatasunaren kontzeptutik, ez ezaguzue arrazoitzat aipatu izaki desberdinen  arteko  desberdintasunaren printzipio aristoteliko zaharkitua (…). Utzi  iezaiozue emakumeari Zuzenbidean aritzen, hasieran hanka-sartzeak eta  zalantzak izanda ere, horrela  bakarrik heziko baita hartan.(…) Konstituzio honen garaia eta espiritua kontuan hartuta, oso poztu  nau mundu zibilizatuan orain arteko konstituziorik onena, libreena eta  aurreratuena izango dela pentsatzeak. Gainera, nire ustez, behin-behineko Gobernuaren dekretuak monarkiako hogei mendek aitortu ez ziotena aitortuko  dio emakumeari, Errepublika ezarri eta hamabost egunean. Uste dut hau izango dela emakumearen [sufragio] eskubidea onartuko duen lehen latindar  herrialdea; lehen aldiz entzungo da latindar ganbera batean emakumearen  ahotsa, emakumea bera bezain xumea, baina egiaren aurak ekarri nahi  dizkiguna; eta harro-harro sentitzen naiz, nire Espainia izango baita  emakumearen askatasunaren bandera jasoko duen herrialdea (…). Eta honela   diotsuet, legegizonak: (…) ez ezazue onartu beste latindar nazio batek, datozen  egunetan, guk baino lehenago ezartzea bere Konstituzioaren buruan  emakumearen askatasuna, zuen kidearen askatasuna.

Espainiako Errepublikaren Gorte Konstituziogileen saioen egunkaria; 1931ko irailaren 1eko saioa.

Hitzak:askatasuna,errepublika, behin behineko gobernua,konstituzioa,

emakumearen sufragio eskubidea.

TESTU IRUZKINA

·        a. Testuaren kokapena (testu mota,egilea,

j asotzaileak, garaia):

·       Historia-idazlanaren egitura

·       1. Kokapena

·       Testu mota

·       Jatorriaren aldetik:

·       - Lehen mailako iturria (garai jakin bateko dokumentua).

·       - Bigarren mailako iturria: testuak bi motakoak dira, batetik, historiografikoak (egilea testuan adierazitako gertaeren ondorengoa da, eta ikertzaile edo· dibulgatzaile den aldetik landuko ditu gertaera horiek), eta bestetik, hemerografikoak (egunkaria edo aldizkaria).

·       Formaren aldetik:

·       - Zirkunstantziala(adierazpen ez instituzionalak, testuan kontatutako gertaerak bizi dituen norbaitek egindakoak; lege izaerarik ez duten hitzarmenak; hainbat motatako idazkiak eta txostenak; hitzaldiak, aldarrikapenak, prentsako berriak ... ).

·       - Juridikoa (legeak, lege dekretuak, dekretuak, ministro agindua, erabakiak, itunak, notario idazkiak, kontratuak, erakunde adierazpenak .. ).

·       - Testigantza testua (oroitzapenen eta autobiografien zatiak, egileak berak bizitako gertaeren kontaketak, gutun eta idatzi pertsonalak, egunkaria, ohar pribatuak ... ).

·       - Literarioa (urte liburuak, genealogiak, gesta-kantak, kronikak, istorioak, epopeiak,· ipuinak,biografiak, Íritzi artikuluak, saiakerak, prentsa iruzkinak, literatura-lanetako zatiak ... ).

·       - Dokumentala( erroldak, katastroak, grafikoak, prezioen zerrendak, mapak, planoak, kartelak ... ).

·Edukiaren aldetik: politikoa, ekonomikoa, soziala, kulturala, erlijiozkoa ...

·Egilea. Bakarra, taldea, ezezaguna, jatorria aginte publikoan eta pertsona pribatuetan duena.

·Data eta tokia. Espazio-denboraren testuingurua.

·Hartzailea. Publikoa edo pribatua. Asmoa.ldazlanaren helburua.

b.Testuaren analisia: testuaren oinarrizko ideiak nabarmentzea:

·2. Azterketa

·Lexikoa edo hiztegia

Azaldu hitzak, datuak, erakunde aipamenak, zehar-esanak, oinarrizko kontzeptuak, pertsonen izen bereziak, leku geografikoak, datak, zuzenbide adierazpenak, hitz teknikoak, atzerriko hizkuntzetan dauden hitzak, zaharkitutako,arkaismoak ... (azterketa literala).

·Testuaren 2 lerroko laburpena.

Ideia nagusia eta bigarren mailako ideiak

Aipatu egileak edo egileek adierazitako ideia nagusia -edo nagusiak- . Idatzi ideia horiek behar bezala antolatuta, garrantziaren arabera ordenan jarrita (ideia nagusi bat -testuaren gakoa dena-eta ideia hori osatzen duten bigarren mailakoak), eta adierazi aipamen zehatzak eta horien arteko loturak.

C. Testuinguruanjartzea: testua bere prozesu historikoan ezartzea:

·3. Testuingurua

1·Testuaren garaia,gobernu mota ,kronologia,gobernuburua eta taldea.
   · Aurrekoak (aurretik izandako zergatiak eta egoerak).

2-Zein da Behin-behineko gobernuan konstituzioari buruz hartzen den erabakia?

3-Zeintzuk dira hauteskunde garaileak?Nor izango da Errepublikako presidentea?eta gobernuburua?
4-Nor da Clara Campoamor eta zein partidukoa da?

·Testua eta gaiaren arteko lotura, eta gaia sakontzea.

5-Nongo bileran hitz egiten du Clarak? Zein da defendatzen duen askatasuna? Zeintzuk dira bere argudioak?

6-Zeintzuk dira Konstituzioan legeztatzen direnak?Eta beste eskubide­ -askatasun batzuk?

·Testuan adierazitakoak ekar ditzakeen ondorioak.

7- Noiz eman zuten emakumeak botoa lehen aldiz?Eta bigarrenez?

·d. Testuaren garrantzia: kokatzen den aldi historikoa ulertzeko, testu horrek duen garrantzia adieraztea.

2 BATX. 11. TESTUA. EUSKELDUN BATZOKIJAREN ESTATUTUAK (1894)iruzkina

 http://www.ostadar.net/industrializaziogaraia/industria/industrializazioa_pol3.html
  

11. TESTUA. EUSKELDUN BATZOKIJAREN ESTATUTUAK (1894)

1. artikulua: Euskeldun Batzokija izenarekin, ( ... ) Bizkaiko Jaun Goikua eta Lagi-Zarra leman jasotako doktrinen jarraitzaile diren herritarren arteko batasun eta adiskidetasun loturak sortzea helburu duen aisiarako zentroa sortu zen Bilbo hirian.
2. artikulua: Behin Bizkaiko Elkarte Nagusia sortzen denean, Bizkai-Batzar deituko. dena Arana eta Goiri-tar Sabinok idatzitako estatutuak izango dituena, Euskeldun Batzokija haren mende geratuko da ( ... ).

3. artikulua: Jaungoikua.· Bizkaia katolikoa, apostolikoa eta erromatarra izango da bere barruko bizitzako adierazpen guztietan eta gainerako herriekiko harremanetan.

4. artikulua: Lagizarra. Bizkaia askatasunez birsortuko da. Foru izeneko bere lege tradizionaletan jasotako funtsezkoena osotasunean berrezarriko du.

Gure arbasoen usadio eta ohitura onak berrezarriko ditu. Erabat ez bada ere, gehien bat, euskal arrazako familiez osatuko da. Euskara izendatuko du hizkuntza ofizialtzat.

5. artikulua: Eta. Ordena erlijiosoaren eta politikoaren eta gauza jainkotiarren eta gizatiarren arteko harmonia perfektuaren eta adostasunaren gainean ezarriko da Bizkaia.

6. artikulua: Jaungoikua eta Lagizarra bereiztea. Ordena erlijiosoaren· eta politikoaren, eklesiastikoaren eta zibilaren arteko bereizketa argi eta markatuaren gainean ezarriko da Bizkaia.

7. artikulua: Jaungoikua Lagizarraren aurretik jarriko da. Politikoak erlijiosoarekiko eta Estatuak Elizarekiko  erabateko eta baldintza gabeko mendekotasunaren gainean
ezarriko da Bizkaia.

8. artikulua: Bizkaia, bere arraza, bere hizkuntza, bere fedea, bere izaera eta bere ohiturak kontuan hartuta, Araba, Nafarroa Beherea, Gipuzkoa,Lapurdi, Nafarroa eta Zuberoaren arreba izanik, sei herrialde horiekin elkartu edo konfederatuko da Euskalerria izeneko (Euskeria) multzoa osatzeko, baina bere autonomia partikularra batere murriztu gabe.( ... ).

Bizkaitarra (Bilbo), 1894-05-24.

Hitzak:lagizarra,Euskeldun Batzokiya,Sabino Arana,jaungoikoa  ,euskera,arraza,
Euskalerria.

TESTU IRUZKINA .

 •      a. Testuaren kokapena (testu mota,egilea, jasotzaileak, garaia):

•        Historia-idazlanaren egitura

•       1. Kokapena

·        Testu mota

•       Jatorriaren aldetik:

·        - Lehen mailako iturria (garai jakin bateko dokumentua).

·        - Bigarren mailako iturria: testuak bi motakoak dira, batetik, historiografikoak (egilea testuan adierazitako -gertaeren ondorengoa da, eta ikertzaile edo dibulgatzaile den aldetik landuko ditu gertaera horiek), eta bestetik, hemerografikoak (egunkaria edo aldizkaria).

·        Formaren aldetik:

·        - Zirkunstantziala (adierazpen ez instituzionalak, testuan kontatutako gertaerak bizi dituen norbaitek egindakoak; lege izaerarik ez duten hitzarmenak; hainbat motatako idazkiak eta txostenak; hitzaldiak, aldarrikapenak, prentsako

berriak ... ).

·       - Juridikoa (legeak, lege dekretuak, dekretuak, ministro agindua, erabakiak, itunak, notario idazkiak, kontratuak, erakunde adierazpenak ... ).

·       - Testigantza testua (oroitzapenen eta autobiografien zatiak, egileak berak bizitako gertaeren kontaketak, gutun eta idatzi pertsonalak, egunkaria, ohar pribatuak ... ).

·       - Literarioa (urte liburuak, genealogiak, gesta-kantak, kronikak, istorioak, epopeiak, ipuinak,biografiak, iritzi artikuluak, saiakerak, prentsa iruzkinak, li teratura -lanetako zatiak ... ).

·       - Dokumentala (erroldak, katastroak, grafikoak, prezioen zerrendak, mapak, planoak, kartelak ... ).

•     Edukiaren aldetik: politikoa, ekonomikoa, soziala, kulturala, erlijiozkoa ...

•     Egilea. Bakarra, taldea, ezezaguna, jatorria aginte publikoan eta pertsona pribatuetan duena.

•     Data eta tokia. Espazio-denboraren testuingurua.

•   Hartzailea. Publikoa edo pribatua.
•  Asmoa. Idazlanaren helburua.

b. Testuaren analisia: testuaren oinarrizko ideiak

nabarmentzea:

• 2. Azterketa
• Lexikoa edo hiztegia

•Azaldu hitzak, datuak, erakunde aipamenak, zehar-esanak, oinarrizko kontzeptuak, pertsonen izen bereziak, leku geografikoak, datak, zuzenbide adierazpenak, hitz teknikoak, atzerriko hizkuntzetan dauden hitzak,zaharkitutako arkaismoak ... (azterketa literala).

• Testuaren 2 lerroko laburpena.

•Ideia nagusia eta bigarren mailako ideiak

•Aipatu egileak edo egileek adierazitako ideia nagusia -edo nagusiak- . Idatzi ideia horiek behar bezala antolatuta, garrantziaren arabera ordenan jarrita (ideia nagusi bat -testuaren gakoa dena-eta ideia hori osatzen duten bigarren mailakoak), eta adierazi aipamen zehatzak eta horien arteko loturak.

C. Testuinguruan jartzea: testua bere prozesu historikoan ezartzea:

3. Testuingurua

•Testuaren garaia,gobernu mota ,kronologia,gobernuburua eta taldea.

•Testuaren zergatiak -testuaren aurreko egoerari begira

·  1-   Noiz hartu zuen indarra Bizkaiko Industrializazioak?Zergaitik? Nortzuk eskuratzen dituzte irabazi gehienak?

·  2 Zein da langileen jatorria?Nora immigratzen dute langileak? Zer ezabatzen dute 1876an?

·  3-Zein da Europan garatzen den nazionalismoa Europa mailan?eta zein da S.Aranak hartu zuen nazioaren definizioa?

·  4-Zer garatzen da urte hauetan Bizkaia,Gipuzkoa,Araba eta Nafarroan?

•Testua eta gaiaren arteko lotura, eta gaia sakontzea.

Testuaren garaia azaltzeko

·  5- Sabino Aranaren  bizitza era laburrean azal ezazu.

·     -Zein da Sabino Aranak sortu zuen lehen elkartea ? Eta zein da 1895an sortzen duen partidua?

·     Zeintzuk dira S.Aranak dituen ideiak?Ondo azaldurik.Nortzuk izan ziren bere jarraitzaileak?

·   6-Zein da gobernuaren erantzuna nazionalismoaren eskaeren aurrean?Lege berririk ezartzen dute?

• Testuan adierazitakoak ekar ditzakeen ondorioak.

Testuaren ondorioak

·   7- Zeintzuk dira garatzen diren kultura mailako taldeak ... ?

·   8- Zein da EAJren bilakaera partidu bezala?Banaketak eta birbatzeak.

•d. Testuaren garrantzia: kokatzen den aldi historikoa ulertzeko, testu horrek duen garrantzia adieraztea:

Zergatik sortzen da EAJ partidua?Gaur egungo ideologian zerikusia du?

2BATX. 12. TESTUA. LA LUCHA DE CLASES ASTEKARIKO ARTIKULUA (1896-05-23) testua iruzkintzeko galderak

12. TESTUA. LA LUCHA DE CLASES ASTEKARIKO ARTIKULUA (1896-05-23)

Bizkaiko Langileei

( ... ) Bizkaiko meatzeetako langileak maiatzaren 1ean bildu ziren Gallartako frontoian eta manifestazio zaratatsuak egin zituzten meatze eskualde hartako erregetxoek derrigorrezkotzat jotzen zituzten kuartel eta dendak mantentzearen aurka. Gainera, botere publikoei edo haien ordezkariei haiek berehala eta erabat desagerrarazteko eskatuko zien batzordea eratu zuten.( ... )

Meatzeetako langileak greban altxatu ziren 1890ean, lanaldia murriztea eta derrigorrezko barrakoi eta dendak kentzea aldarrikatuz. ( ... )

Gaur egun, onerako edo txarrerako, 1890ean ezarritako lanaldiarekin jarraitzen da, baina derrigorrezko barrakoi eta dendei dagokienez, lehenengo grebaren aurreko egoeratik oso hurbil daude meatze zona guztian.

Bizkaian, legeak gutxietsiz eta mendeko izaera liberala murriztuz,nahitaezko baldintza da lanean onartua izateko, etxe ez higienikoetan bizitzea eta janariak, onak edo txarrak (ia beti txarrak eta eskandaluzko prezioetan), den da jakin batzuetan erostea.

Hori, gure iritziz, horrenbeste aldiz eskatzen den lan askatasunari egiten zaion eraso larria, osasun eta higiene legeei egiten zaien iraina eta, batez ere, inongo gobernu kultuk onartu behar ez lukeen gizakiaren aurkako zapalkuntza da. Baina Bizkaiko meatzeetako langileek, esklabotasun berri eta higuingarriaren ikur diren derrigorrezko kuartel eta dendak desagerrarazteko,grebarako legezko eskubidea aldarrikatuko dute, . gobernuak eta agintariek benetako krimenak egiten dituzten kontzientziarik gabeko zapaltzaileen aseezintasunari muga jarri behar zaionik uste ez badute ere.

La Lucha de Clases (Bilbo), 1896-05-23.

Hitzak.Tomas Meabe,meatzea,greba,langilea,maitzaren 1a.

TESTU IRUZKINA

·       a. Testuaren kokapena (testu mota,egilea,

jasotzaileak, garaia):

·         Historia-idazlanaren egitura

·         1. Kokapena

·        Testu mota
·Jatorriaren aldetik:

·        - Lehen mailako iturria (garai jakin bateko dokumentua).

·         - Bigarren mailako iturria: testuak bi motakoak dira, batetik, historiografikoak (egilea testuan adierazitako gertaeren ondorengoa da, eta ikertzaile edo dibulgatzaile den aldetik landuko ditu gertaera horiek), eta bestetik, hemerografikoak (egunkaria edo aldizkaria).

·Formaren aldetik:                                                 .

·        - Zirkunstantziala (adierazpen ez instituzionalak, testuan kontatutako gertaerak bizi dituen norbaitek egindakoak; lege izaerarik ez duten hitzarmenak; hainbat motatako idazkiak eta txostenak; hitzaldiak, aldarrikapenak, prentsako

berriak ... ).

·        -. Juridikoa (legeak, lege dekretuak, dekretuak, ministro agindua, erabakiak, itunak, notario idazkiak, kontratuak, erakunde adierazpenak ... ).

·        - Testigantza testua (oroitzapenen eta autobiografien zatiak, egileak berak bizitako gertaeren . kontaketak, gutun eta idatzi pertsonalak, egunkaria, ohar pribatuak ... ).

·         - Literarioa (urte liburuak; genealogiak, gesta-kantak, kronikak, istorioak, epopeiak, ipuinak,biografiak, iritzi artikuluak, saiakerak, prentsa iruzkinak, literatura-lanetako zatiak ... ).

·        - Dokumentala (erroldak, katastroak, grafikoak, prezioen zerrendak, mapak,

·        planoak, kartelak ... ) ..

·        Edukiaren aldetik: politikoa, ekonomikoa, soziala, kulturala, erlijiozkoa ...

·        Egilea. Bakarra, taldea, ezezaguna, jatorria aginte publikoan eta pertsona

pribatuetan duena.

·        Data eta tokia. Espazio-denboraren testuingurua.

·        Hartzailea. Publikoa edo pribatua.

·        Asmoa. Idazlanaren helburua.

·       b. TestuTestuaren analisia: testuaren oinarrizko ideiak nabarmentzea:

 

2. Azterketa

Lexikoa edo hiztegia

Azaldu hitzak, datuak, erakunde aipamenak, zehar-esanak, oinarrizko kontzeptuak, pertsonen izen bereziak, leku geografikoak, datak, zuzenbide adierazpenak, hitz teknikoak, atzerriko hizkuntzetan dauden hitzak, zaharkitutako arkaismoak ... (azterketa literala).

Testuaren 2 lerroko laburpena.

Ideia nagusia eta bigarren mailako ideiak

Aipatu egileak edo egileek adierazitako ideia nagusia -edo nagusiak- . Idatzi ideia horiek behar bezala antolatuta, garrantziaren arabera ordenan jarrita (ideia nagusi bat -testuaren gakoa dena-eta ideia hori osatzen duten bigarren mailakoak), eta adierazi aipamen zehatzak eta horien, arteko loturak.
HITZAK:maiatzaren 1,greba,manifestazio.

c. Testuinguruan jartzea: testua bere prozesu historikoan ezartzea:

3. Testuingurua

       1-Testuaren garaia,gobernu mota ,kronologia,gobernuburua eta taldea.
      

Testuaren zergatiak -testuaren aurreko egoerari begira

2-Noiz hartu zuen indarra Bizkaiko Industrializazioak?Zergatik? ~ Nortzuk eskuratzen dituzte irabazi gehienak?"erregetxoak"

Testua eta gaiaren arteko lotura, eta gaia sakontzea.

3-Testuaren garaia aza1tzeko Zein da langileen jatorria?

4-Nora immigratzen dute langileak?Gallarta

5-Zeintzuk dira burdin meatokiaren lan baldintzak?Zeintzuk dira bizi-baldintzak?Zeintzuk dira langileen soldatak?

6-Nola erantzuten zuten langileak?Zein da grebarik famatuena?Zerbait lortu zuten?Zer ospatzen dute egunkari horretan agertzen denez'? Nork sortu zuen "La lucha de clases egunkaria"?Bere bizitzaz zerbait azaldu.

7-Zein gobernuaren erantzuna langileen arazoen aurrean?Lege berririk ezartzen dute?

Testuan adierazitakoak ekar ditzakeen ondorioak.

Testuaren ondorioak

8-Nola erantzuten dute langileak?Zeintzuk dira ondorengo grebarik ezagunenak?

Zein da sindikaturik indartsuena eta nor da bere burua?

d. Testuaren garrantzia: kokatzen den aldi historikoa ulertzeko, testu horrek duen garrantzia adieraztea:

1-Zergaitik sortzen dira Sindikatuak Euskal Herrian?
2-Ba al dira gaur sindikatuak?